Eén op de vijf scholieren heeft gat in de hand

Eén op de vijf scholieren vertoont risicovol financieel gedrag. In vergelijking met andere scholieren lenen zij vaker, komen ze vaker geld tekort en hebben ze meer moeite verleidingen te weerstaan en overzicht te houden over hun inkomsten en uitgaven. Dat is de conclusie van het Nibud Scholierenonderzoek 2008/2009. Vijfentwintig jaar geleden onderzocht het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting voor het eerst het bestedingsgedrag van scholieren. Geld hebben en uitgeven is voor scholieren steeds belangrijker geworden. Ze hebben meer geld, werken er harder voor en geven ook meer uit. In 1984 waren alle scholieren gezamenlijk verantwoordelijk voor 45 miljoen euro per maand aan uitgaven. Inmiddels doen ze maandelijks voor zo’n 85 miljoen euro aan inkopen.

20% vertoont risicovolgedrag
Scholieren zijn meer gaan lenen ten opzichte van het laatste scholierenonderzoek uit 2006/2007. Toen leende 45% van de scholieren, nu is dat aantal gestegen naar 63%. Het lijkt erop dat scholieren zich niet echt bewust zijn van de risico’s van lenen. Het Nibud constateert dat 20% van de scholieren risicovol financieel gedrag vertoont. In deze groep zijn meisjes, vmbo-leerlingen en vijftien- en zestienjarigen meer vertegenwoordigd. Zij sparen minder, lenen vaker, komen vaker geld te kort en vinden goed omgaan met geld moeilijker dan andere scholieren. Opvallend is de rol die ouders spelen. Scholieren die risicovol gedrag vertonen, hebben vaker ouders die zich niet met de geldzaken van hun kinderen bemoeien. Ook  krijgen zij vaker extra geld van hun ouders dan andere scholieren.

Ouders betalen vaker kleding & mobieltje
Het Nibud maakt zich zorgen over de rol die ouders spelen bij de financiële opvoeding. Een toenemende groep ouders betaalt zelf de kosten voor veel voorkomende uitgaven van hun kinderen, in plaats van hun kinderen daar een vast bedrag voor te geven. In 2004 betaalde 20% van de ouders alle kosten voor de mobiele telefoon, nu is dat 30%. Het Nibud vindt het zeer teleurstellend om te zien dat in vijf jaar tijd het aantal ouders dat zelf alle kleding voor hun kinderen betaalt, is verdubbeld naar 60%. Bovendien vindt het Nibud het onbegrijpelijk dat 32% van de scholieren die kleedgeld krijgt, niet zelf hun kleding hoeft te betalen, maar dat hun ouders dat doen. Het Nibud vindt dat ouders hun kinderen daarmee de kans ontnemen om zelf te leren met geld om te gaan. Juist door jongeren zelf de verantwoordelijkheid te geven voor hun uitgaven, leren ze financiële keuzes te maken en planmatig met hun geld om te gaan.

Inkomsten & uitgaven in balans
Bijna alle scholieren (95%) krijgen geld van hun ouders in de vorm van zakgeld, kleedgeld, belgeld of geld voor klusjes. Daarnaast heeft bijna 50% van de scholieren een baantje tijdens schoolweken en doet 44% aan vakantiewerk. Jongens krijgen meer geld van hun ouders en verdienen ook meer. Jongens hebben maandelijks gemiddeld € 155 te besteden  en meisjes € 133. Jongens geven maandelijks ook iets meer uit dan meisjes, respectievelijk € 111 tegen € 89. Scholieren geven het meest uit aan kleding en schoenen, snoep, snacks en alcohol. Aan het eind van de maand houden scholieren geld over. Ook bij het vorige scholierenonderzoek was dit al te zien, dit in tegenstelling tot de jaren daarvoor toen scholieren steeds meer uitgaven dan ze maandelijks kregen. Het Nibud is hier tevreden over, al plaatst het instituut hier ook een kanttekeningen bij, omdat ouders steeds vaker de kleding en de mobiele telefoon  voor hun kinderen betalen.

25 jaar geleden
In vergelijking met 25 jaar geleden, 1984, toen het Nibud voor het eerst de portemonnee van scholieren onder de loep nam, zijn scholieren fors meer gaan consumeren. Toen gaven ze de helft van hun inkomen uit. ( € 53 van € 103) Nu geven ze gemiddeld € 100 uit van hun maandelijkse inkomen van € 144. Ook zijn de soort uitgaven veranderd. In 1984 gaven meer scholieren geld uit aan roken en alcohol dan nu.Wel merkt het Nibud op dat in 1984 meisjes veel minder vaak geld aan alcohol uitgaven dan jongens. Nu komt dat net zo vaak voor. De uitgaven aan kleding zijn de afgelopen 25 jaar meer gestegen dan dat kleding duurder is geworden. In 1984 gaf slechts 23% van de scholieren geld uit aan kleding, gemiddeld € 28 per maand. Nu geeft 44% van de scholieren hieraan geld uit, gemiddeld € 48. Ook was het in 1984 nog niet zo gebruikelijk om kleedgeld te geven. Slechts 22% van de scholieren kreeg kleedgeld. Wel was zakgeld geven heel gewoon, toen kreeg 85% van de scholieren zakgeld, dit percentage is de afgelopen 25 jaar onveranderd.

Nibud Scholierenonderzoek
Het Nibud Scholierenonderzoek 2008/2009  is het tiende in de reeks van Scholierenonderzoeken die het Nibud sinds 1984 heeft gehouden. Van oktober tot en met december 2008 hebben ruim 7500 scholieren van verschillende schooltypen een vragenlijst ingevuld. Na schoning bleven er ruim 7200 respondenten over voor de analyses. De respondenten zijn herwogen naar geslacht, leeftijd en provincie zodat het onderzoek een representatieve weergave geeft van alle scholieren in Nederland.